"Con đường lửa" Điền Xá – Bản hùng ca bất diệt giữa đại ngàn Đông Bắc

Hào khí Điền Xá – ngọn lửa thiêng trên con đường tử sinh

Tuyến đường số 4, dài hơn 300 cây số, uốn mình qua Mũi Ngọc, Đầm Hà, Tiên Yên, rồi xuyên sâu vào Thất Khê, Thạch An và kết thúc ở thị xã Cao Bằng, được mệnh danh là "Con đường lửa" – nơi từng tấc đất thấm đẫm máu đào của bao chiến sĩ. Vào thời kháng chiến, tuyến đường này chính là huyết mạch giao thông trọng yếu của quân Pháp, đồng thời là điểm nối chia cắt giữa vùng Đông Bắc với căn cứ địa Việt Bắc – nơi Trung ương Đảng đặt đại bản doanh.

Con đường số 4 nằm trên địa bàn xã Điền Xá

Kẻ thù tinh quái không chỉ dùng xe tăng, súng đại bác mà còn lập nên các tổ chức phản động như "Xứ Nùng tự trị" của Voòng A Sáng hay "hành lang Mán phản động" do tên phỉ khét tiếng Bàn Đức Thắng chỉ huy. Âm mưu rõ ràng: chia rẽ, cô lập lực lượng cách mạng. Nhưng chúng đã nhầm. Người dân và chiến sĩ vùng Đông Bắc không dễ gì khuất phục!

Chiến dịch Đông Bắc 2 – Mũi tên thép xuyên tim kẻ thù

Tháng 3 năm 1949, Trung ương Đảng hạ quyết tâm mở Chiến dịch Đông Bắc 2, nhằm đập tan mạng lưới tay sai của địch, phá thế kìm kẹp và khai thông tuyến đường chiến lược. Trọng điểm là đoạn Tiên Yên – Đình Lập trên đường số 4. Bộ đội ta – những người con của núi rừng, chân đất nhưng gan thép – nhận ba nhiệm vụ lớn: tiêu diệt bọn ngụy Voòng A Sáng, phục kích và chặn đánh địch trên đường số 4, đồng thời giữ vững cơ sở vùng biên giới.

Mọi con mắt dồn về Điền Xá. Tại đây, một kế hoạch phục kích kỳ công được vạch ra, trải dài từ thôn Nà Chù (Km14) đến thôn Khe Cầu (Km16) – đoạn đường chỉ dài khoảng 2 cây số nhưng đã trở thành địa ngục của thực dân Pháp.

Ngày 4 tháng 3 năm 1949 – Bi tráng và bất diệt

Khi mặt trời còn đang lấp ló sau rặng núi, một đoàn 30 xe vận tải quân sự của Pháp chở theo một tiểu đoàn lê dương tinh nhuệ, với đầy đủ súng đạn, nhu yếu phẩm, tiến vào đoạn đường tử thần. Chúng ngạo mạn, tự tin, không biết rằng "mắt thần" của quân dân ta đã theo dõi từ trước đó nhiều ngày.

Đúng 9 giờ sáng – tiếng còi hiệu vang lên như sấm sét giữa núi rừng. Từ hai bên sườn núi, hàng trăm họng súng nổ vang, mũi lê bừng cháy ý chí. Tiếng súng, tiếng hô xung phong dội vào lòng đất, rung chuyển cả tuyến đường số 4.

Chỉ sau 30 phút, máu kẻ thù nhuộm đỏ mặt đường. 125 tên địch bị tiêu diệt, 16 xe quân sự bị phá hủy, 68 khẩu súng và 2 máy vô tuyến bị thu giữ, 25 lính Âu – Phi bị bắt sống. Một chiến thắng rực rỡ, nhanh gọn, đánh đúng vào đội quân được coi là tinh nhuệ nhất của thực dân Pháp!

Sau trận đánh, nơi đây được ví như "họng súng chĩa vào cổ họng kẻ thù". Quân Pháp rúng động. Cái tên Điền Xá trở thành nỗi ám ảnh. Và từ Tổng hành dinh xa xôi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đích thân gửi thư khen ngợi chiến thắng ấy – một minh chứng cho sự sắc bén trong chỉ đạo và lòng quả cảm của chiến sĩ nơi tuyến lửa.

Phần đuôi xe quân sự trong chiến thắng  tuyến đường số 4

Hiểu rõ giá trị thiêng liêng của chiến thắng ấy, năm 2004, UBND tỉnh Quảng Ninh đã chính thức công nhận trận chiến thắng Điền Xá là di tích lịch sử cấp tỉnh. Huyện Tiên Yên cũng đã lên kế hoạch xây dựng Nhà bia tưởng niệm, kết nối với di tích núi Khe Giao – nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của Tiên Yên.

Xuân Thao